સ્કેલિંગ: કેમ જરૂરી છે, અને ન કરાવો તો શું થાય

ધ્યાનથી બ્રશ કરીએ તો પણ દાંત પર કંઈક રહી જાય છે. પ્લાક, એટલે કે દાંત પર રોજ બનતો નરમ અને ચીકણો થર, પૂરેપૂરો સાફ ન થાય તો કઠણ બનીને ટાર્ટર બની જાય છે. એક વાર કઠણ થઈ જાય, પછી બ્રશથી નીકળતો નથી. દંતચિકિત્સક તેને સ્કેલિંગથી કાઢે છે.

ટાર્ટર કેમ મહત્ત્વનું છે

ટાર્ટર પેઢાંની કિનારી પાસે અને તેની સહેજ નીચે જામે છે. તેની ખરબચડી સપાટી પર વધુ પ્લાક ચોંટે છે, અને પાસેનાં પેઢાંમાં સોજો આવે છે. શરૂઆતનાં લક્ષણો સામાન્ય રીતે આ હોય છે:

• બ્રશ કરતી વખતે પેઢાંમાંથી લોહી આવવું
• લાલ કે સૂજેલાં પેઢાં
• બ્રશ કર્યા પછી થોડી વારમાં પાછી આવતી મોંની વાસ

ઘણા લોકો લોહી જોઈને તે ભાગમાં બ્રશ કરવાનું ઓછું કરી દે છે. તેનાથી સામાન્ય રીતે તકલીફ વધે છે. પેઢાંમાંથી લોહી આવવું એ પેઢાં તપાસ કરાવવાનું કારણ છે, ઓછું બ્રશ કરવાનું નહીં.

ન કરાવો તો શું થાય

શરૂઆતમાં ફક્ત પેઢાંમાં સોજો હોય છે. આ તબક્કે સ્કેલિંગ અને ધ્યાનથી બ્રશ કરવાથી પેઢાં સામાન્ય રીતે ફરી સ્વસ્થ થઈ શકે છે.

વર્ષો સુધી ધ્યાન ન આપો તો સોજો ઊંડે સુધી જઈને પેઢાંના રોગમાં ફેરવાઈ શકે છે. દરેક દાંતને પકડી રાખતાં પેઢાં અને હાડકું ધીમે ધીમે ઘસાતાં જાય છે. દાંત હલવા લાગે છે, અને વધુ આગળ વધે તો દાંત પડી પણ શકે છે. આ રીતે ઘસાયેલું હાડકું જાતે પાછું વધતું નથી.

આ નુકસાન થતું હોય ત્યારે સામાન્ય રીતે દુખતું નથી, અને એટલે જ તેને અવગણવું એટલું સહેલું છે.

સ્કેલિંગ કેવું હોય છે

દંતચિકિત્સક નાનાં સાધનો વાપરે છે, ઘણી વાર અલ્ટ્રાસોનિક સ્કેલર, જે ધ્રુજે છે અને પાણી છાંટે છે. તેનાથી દાંત પરથી અને પેઢાંની સહેજ નીચેથી ટાર્ટર ઉખેડવામાં આવે છે. તમને ધ્રુજારી, ઘસાવાનો અનુભવ અને થોડી સંવેદનશીલતા લાગી શકે છે, ખાસ કરીને જ્યાં ટાર્ટર વધુ હોય કે પેઢાંમાં પહેલેથી સોજો હોય. કોઈ ભાગ સંવેદનશીલ લાગે તો કહી દો: દંતચિકિત્સક ધીમે કરી શકે છે અથવા થોડું રોકાઈ શકે છે.

પછી એક-બે દિવસ પેઢાં થોડાં કોમળ લાગી શકે છે અને સહેજ લોહી આવી શકે છે, અને થોડા સમય માટે દાંત ઠંડું લાગી શકે છે. સામાન્ય રીતે એક જ વિઝિટમાં પૂરું થાય છે.

બે સામાન્ય ચિંતાઓ

“સ્કેલિંગથી દાંત નબળા પડે છે.” ના. સ્કેલિંગ દાંત પર જામેલો થર કાઢે છે. દાંતનો પોતાનો કોઈ ભાગ કાઢતું નથી.

“સ્કેલિંગથી દાંત વચ્ચે જગ્યા પડી જાય છે.” સ્કેલિંગ જગ્યા બનાવતું નથી. ક્યારેક ટાર્ટરે કોઈ જગ્યા ભરી રાખી હોય છે, અને તે નીકળી જાય એટલે જગ્યા દેખાવા લાગે છે. જગ્યા પહેલેથી હતી; ટાર્ટર તેને ઢાંકી રાખતું હતું.

દરેક ચેક-અપનો ભાગ બનાવો

ટાર્ટર બધાને ફરી જામે છે, કોઈને વહેલું તો કોઈને મોડું. એટલે સ્કેલિંગ એક વારની સારવાર નથી. સૌથી સરળ રીત એ છે કે નિયમિત ચેક-અપ વખતે જ સ્કેલિંગ કરાવી લો, તમારા દંતચિકિત્સક કહે એટલી વાર. પેઢાંમાંથી લોહી આવતું હોય, તો આગલા ચેક-અપની રાહ ન જુઓ.

સ્કેલિંગ અમારાં બંને ક્લિનિક પર થાય છે, સાયણમાં અને છાપરાભાઠા-વરિયાવ રોડ પર. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે નીચેનું બુકિંગ બટન વાપરો.